Son haftalarda Eindhoven bölgesinde yaşayan ya da teknoloji sektörünü takip edenlerin kafasındaki soru aynıydı:
“ASML gerçekten 1700 kişiyi işten mi çıkaracak?”
ASML , Avrupa’nın en stratejik teknoloji şirketlerinden biri. Üstelik küçülen değil, hala büyüyen ve milyarlarca euro gelir elde eden bir şirket.
11 Mayıs gecesi uzun müzakerelerin ardından bir anlaşma çıktı. ASML ile FNV, VHP2, De Unie ve CNV sendikaları ana hatlarıyla uzlaştı.
Anlaşmanın detaylarında dikkat çekici noktalar var.
İlk Konuşulan 1700 Sayısı Düşüyor
Ocak ayında yaklaşık 1700 yönetim pozisyonunun risk altında olduğu duyurulmuştu. Ama şimdi tablo değişmiş durumda: ASML sözcüsüne göre bu sayı “yüzlerce kişi” daha düşük olabilir. Sebebi ilginç ASML beklenenden hızlı büyüyor. Yani şirket aynı anda hem küçülüyor hem büyüyor.
Asıl Hedef: Kimseyi Zorla Çıkarmamak
Planın temel mantığı şu: önce şirket içinde başka bir pozisyon bulmaya çalışmak. Çalışanın “potansiyel olarak fazla” ilan edilmesinden itibaren 9 ay yeniden yerleştirme süresi var. Tech ve IT’deki çalışanlar için bu süre daha da uzun: 30 Nisan 2027’ye kadar görevde kalabilecekler.
Bu yaklaşım, anlaşmanın en güçlü taraflarından biri. İnsanlara nefes alacak zaman tanıyor.
Dikkat Çekici Bir Detay: “Plaatsmakersregeling”
Anlaşmanın en yaratıcı maddelerinden biri bu. İsmi karmaşık görünse de mantığı oldukça basit. “Plaatsmaker” Hollandacada “yer açan kişi” demek; yani başkasına yer açmak için kendi koltuğundan kalkan kişi.
Senaryo şöyle işliyor: Diyelim ki ASML’de iki çalışan var. Biri pozisyonu kapanacağı için “fazla” ilan edilmiş ve işini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Diğeriyse aynı departmanda işini koruyacak konumda ama belki uzun zamandır kariyer değişikliği düşünüyor, belki emekliliği yaklaşıyor, belki kendi işini kurmak istiyor.
İşte bu durumda ikinci çalışan, gönüllü olarak ayrılıp birincinin pozisyonda kalmasını sağlayabiliyor. Yer açan çalışan karşılığında tazminat paketinin %80’ini alıyor.
Sonuçta:
- İşten çıkarılma riski olan kişi koltuğunu koruyor
- Zaten ayrılmayı düşünen kişi tazminatla birlikte planlı bir çıkış yapıyor
- Şirket aynı sayıda küçülme hedefine ulaşıyor
Yani üç taraf da kazançlı çıkıyor. Hollanda’nın işgücü piyasasında sıkça karşılaşılan, dayanışma temelli pragmatik bir çözüm.
Tazminat Ne Kadar?
İşte burada işler somutlaşıyor. CNV’nin yayınladığı detaylara göre paket şöyle:
Temel ödeme:
- Çalışılan her yıl için 1 brüt aylık maaş
- Minimum garanti: 4 brüt aylık maaş (yani 2-3 yıllık çalışan bile en az 4 maaş alıyor)
- Maksimum tavan: 400.000 € brüt veya daha yüksekse 24 aylık maaş
Yaşa göre ekstra ödeme:
- 50 yaştan itibaren +1 maaş
- 53 yaştan itibaren +2 maaş
- 56 yaştan itibaren +3 maaş
- 60 yaştan itibaren +4 maaş
Hızlı imza bonusu:
Sözleşmeyi 10 iş günü içinde imzalayanlara ekstra 1 brüt maaş minimum 5.000 €, maksimum 10.000 €.
Profesyonel danışmanlık:
Plana giren her çalışana hukuki, finansal veya vergi danışmanlığı için 1.250 € (KDV hariç) bütçe.
Karşılaştırma yapmak gerekirse: yasal minimum tazminat bunun üçte biri kadar. Yani ASML, kanunun zorunlu tuttuğunun yaklaşık 3 katını ödüyor. Hollanda standartlarına göre cömert bir paket.
Ayrıca AB dışından gelip oturma izni biten çalışanlara ülkesine dönüş desteği de var bence expat’lar için kritik ve önemli bir madde.
Peki ASML Aslında Ne Yapıyor?
Burası belki de en ilginç kısım.
ASML küçülmüyor. Hızlanmaya çalışıyor.
Yöneticilerin çıkarılma sebebi şirketin mali açıdan kötü durumda olması değil, daha az hantal olmak istemesi.
Google, Meta, Amazon… Son yıllarda büyük teknoloji şirketleri birer birer organizasyonlarını sadeleştirdi. Şimdi sıra Avrupa’nın en güçlü teknoloji şirketinde.
Süreç Henüz Bitmedi
Şu an elimizde sadece prensip anlaşması var. CNV, 21 Mayıs Perşembe günü saat 17.30’da hem online hem ASML Veldhoven kampüsündeki Twinscan Auditorium A’da hibrit bir üye toplantısı düzenleyecek. Ardından oylama yapılacak.
Ancak üyelerin çoğunluğu onayladıktan sonra sosyal plan kesinleşmiş olacak
