Hollanda, dünyanın en çok tartışılan sağlık ve etik uygulamalarından biri olan ötenazi konusunda yine uluslararası gündeme oturdu.
Bu kez dikkat çeken gelişme, 2024 yılında yürürlüğe giren yeni düzenleme kapsamında ilk kez 12 yaşın altındaki bir çocuğa ötenazi uygulanmış olması.
Haberin açıklanmasının ardından hem Hollanda’da hem de uluslararası medyada konu yeniden tartışılmaya başladı.
Açıklama Sağlık Bakanı Sophie Hermans’tan Geldi
Hollanda Sağlık Bakanı Sophie Hermans, parlamentoya gönderdiği yıllık raporda, ölümcül hastalığı bulunan bir çocuğun yaşamına 2025 yılının sonlarına doğru yasal prosedürler tamamlanarak son verildiğini açıkladı.
Raporda çocuğun kimliği, yaşı ve hastalığı gizlilik nedeniyle paylaşılmadı.
Ancak bu vaka önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Çünkü bu, 2024 yılında yürürlüğe giren düzenleme kapsamında uygulanan ilk ötenazi vakası oldu.
Hollanda’da Ötenazi Ne Zamandan Beri Yasal?
Hollanda, ötenaziyi yasallaştıran ilk ülkelerden biri.
2002 yılında yürürlüğe giren Termination of Life on Request and Assisted Suicide Act ile belirli şartlar altında doktorların hastanın yaşamını sonlandırmasına izin verildi.
Ancak bu durum sanıldığı kadar geniş kapsamlı değil.
Doktorların;
- Hastanın dayanılmaz ve tedavi edilemez acı çektiğine kanaat getirmesi,
- Hastalığın iyileşme ihtimalinin bulunmaması,
- Kararın gönüllü ve bilinçli şekilde verilmesi,
- Bağımsız ikinci bir doktorun onay vermesi
gibi çok sıkı kriterleri yerine getirmesi gerekiyor.
Her vaka daha sonra bağımsız inceleme komiteleri tarafından ayrıca denetleniyor.
1-12 Yaş Arasında Neden Ayrı Bir Düzenleme Yapıldı?
Aslında uzun yıllardır sistemde ilginç bir boşluk vardı.
- 12 yaş ve üzerindeki çocuklar belirli şartlarla ötenazi talep edebiliyordu.
- Yenidoğanlar için ise Groningen Protokolü adı verilen ayrı bir uygulama bulunuyordu.
Fakat 1 ile 12 yaş arasındaki çocuklar için herhangi bir hukuki düzenleme yoktu.
Bu nedenle Hollanda hükümeti 2024 yılında yeni bir uygulama başlattı.
Yeni düzenleme;
- iyileşme ihtimali bulunmayan,
- dayanılmaz acı çeken,
- ölümün kaçınılmaz olduğu değerlendirilen
1-12 yaş arasındaki çocuklar için belirli şartlar altında ötenaziye izin veriyor.
Kararı Kim Veriyor?
Sosyal medyada en çok yanlış anlaşılan noktalardan biri bu.
Bu yaş grubundaki çocuklar tek başına karar vermiyor.
Süreçte;
- ebeveynlerin onayı,
- uzman doktorların ortak değerlendirmesi,
- bağımsız bir hekimin görüşü,
- hukuki denetim
zorunlu tutuluyor.
Yani karar tek bir doktor tarafından verilmiyor ve her vaka daha sonra resmi incelemeye tabi tutuluyor.
Her Yıl Çok Sayıda Çocuk İçin Mi Uygulanacak?
Hayır.
Hollanda hükümeti yeni düzenleme hazırlanırken bunun yılda yaklaşık 5 ila 10 çocuk için geçerli olabileceğini öngörmüştü.
Ancak düzenleme yürürlüğe girdikten sonra yaklaşık iki yıl boyunca hiçbir vaka gerçekleşmedi.
Açıklanan olay, bu kapsamda uygulanan ilk vaka oldu.
Hollanda’da Ötenazi Sayıları
Ötenazi Hollanda’da oldukça sıkı şekilde kayıt altına alınıyor.
2024 yılında ülkede yaklaşık 10 binin üzerinde ötenazi vakası bildirildi. Bu sayı tüm ölümlerin yaklaşık %5,8’ini oluşturdu.
Vakaların büyük çoğunluğu ileri evre kanser, nörolojik hastalıklar ve tedavisi mümkün olmayan ağır hastalıklar nedeniyle gerçekleşti.
12 yaş altındaki çocuklara yönelik uygulama ise bu toplam içerisinde son derece istisnai bir durum olarak değerlendiriliyor.
Etik Tartışmalar Devam Ediyor
Yeni düzenleme, Hollanda’da da toplumun tamamı tarafından kabul edilmiş değil.
Destekleyenler, tedavisi mümkün olmayan çocukların gereksiz acı çekmesini önlemeyi amaçladığını savunuyor.
Eleştirenler ise çocukların karar verme kapasitesi, palyatif bakım seçenekleri ve etik sınırlar konusunda soru işaretleri bulunduğunu söylüyor.
Bu nedenle konu yalnızca hukuki değil; aynı zamanda tıp, etik ve insan hakları açısından da tartışılmaya devam ediyor.
